Daşary ýurtly
myhmanlarymyzyň
iň köp berýän soraglary.

Görnüşine görä üýtgeýär: Gysga möhletli ikamet (iň ýaýrany) 1 ýa-da 2 ýyl, talyplyk ikameti okuw döwründe, maşgala ikameti 2–3 ýyl, uzak möhletli ikamet möhletsiz. Täzeleme arzalaryny möhleti dolmazdan biz yzarlaýarys.

Türkiýede kanuny galmak üçin birnäçe ýol bar: gysga möhletli ikamet (syýahat, saglyk, iş aragatnaşygy), talyplyk ikameti, maşgala ikameti, iş rugsady, emläk eýeçiligi (200.000 USD we ýokary gozgalmaýan emläk) we uzak möhletli ikamet (8 ýyl üznüksiz kanuny ikametden soň). Siziň üçin amatly ýoluny mugt deslapky maslahatda kesgitleýäris.

Rugsadyň möhletiniň geçmegi, şahsa we möhlete görä üýtgeýän çäreleri döredip biler: dolandyryş jerimesi, Türkiýeden çykmak borjy we käbir ýagdaýlarda gaýtadan ýüz tutmak üçin garaşmak möhleti ýaly netijeler bilen ýüzbe-ýüz bolup bolar. Her ýagdaý şahsy seljerilýär; şonuň üçin rugsadyň möhletiniň gutarmagy bilen mümkin boldugyça çalt hünärmen pikiri almak maslahat berilýär.

Dolandyryş kararlaryna garşy şikaýat hukugy kanun çäginde bardyr; emma şikaýatyň esaslary we möhletleri çäklidir. Her şikaýat üstünlige eltmeýär; üstünlik üçin ret esasynyň dogry düşünilmegi we eldäki resminamanyň dogry hödürlenmegi gerek.

Köp ýagdaýda hawa — uzaltma arzasy Türkiýäniň içinden berilýär. Emma öňki rugsat döwründe ýüze çykan meseleler (uzak daşary ýurtda galmak, jenaýat ýazgylary, ätiýaçlandyryş arakesmesi ýaly) käbir ýagdaýlarda daşary ýurtdan täze arza bermek zerurlygyny döredip biler. Bu kadadan çykmalary baha bermek dosýe esasynda amala aşyrylýar.

Ýok. Daşary ýurtly şahsyýet belgisi 99 bilen başlaýan 11 sifrli bir belgi we diňe Türkiýede kanuny bolan daşary ýurtlulara berilýär. T.C. şahsyýet belgisi bolsa diňe Türk raýatlaryna degişli bolup, dürli belgi tertibini eýerýär. Iki belgi biri-biriniň ýerine ulanyp bolmaýar.

Umuman ýok. Ikamet rugsady üçin arza berlende ýa-da hereket edýän rugsat berlende belgi awtomatik döredilýär we ikamet rugsadynyň resminamasynyň üstünde ýerleşýär. Aýry arza prosesi däl; ikamet rugsadynyň netijesi hökmünde ýüze çykýar.

Ýok. Daşary ýurtly şahsyýet belgisi diňe Türkiýede kanuny bolanlygyňyzyň resminamasy hökmünde; raýatlyk statusyny gazandyrmaýar. Raýatlyk üçin aýratyn arza prosesi işleýär we başga şertler talap edilýär.

Ähli resminamalar doly tabşyrylandan soň Iş we Sosial üpjünçilik ministrligine berlen arzanyň seljerilmegi ortaça 30–35 iş güni alýar. Howpsuz ýa-da kadadan çykma ýagdaýlarda möhlet üýtgäp biler. Arza prosesi bütinleý biziň gözegçiligimizde.

Iş beriji kompaniýanyň: azyndan 5 Türk raýatyny işletmegi, azyndan 100.000 TL tölenen maýasynyň bolmagy (ýa-da geçen ýylky dolanşygy/eksport şertini ýerine ýetirmegi), işjeň salgyt töleýji we SGK-da hasaba alynan bolmagy, salgyt we SGK bergisiniň bolmazlygy gerek. Jikme-jik laýyklyk seljermesini mugt deslapky maslahatda edýäris.

Iş rugsady arzasyny iş beriji (Türkiýedäki kompaniýa) berýär. Daşary ýurtly işgär arzany özi berip bilmeýär; emma gerekli resminamalary üpjün etmäge borçly. Kompaniýaňyzyň arza prosesini biziň bilen paýlaşsaňyz, doly utgaşmany üpjün edýäris.

Iş gatnaşygy gutaranda iş rugsadyňyz 15 gün içinde Ministrlige habar berilmeli. Täze iş beriji tapsaňyz iş rugsadynyň geçirilmegi bilen prosesiňizi üznüksiz dowam etdirip bileris. Boş galan möhletiňiz 30 güni aşsa ikamet rugsadyňyz hem täsir edýär; şonuň üçin çalt hereket etmek kritiki.

Möhletsiz iş rugsady üçin Türkiýede belli bir möhlet kanuny galmak we öňki döwürde üznüksiz iş rugsady ýa-da uzak möhletli ikamet rugsady bilen bolmak ýaly şertler talap edilýär. Möhletler we şertler döwürleýin täzelenip biler; arza bermezden öň häzirki kanunçylyga görä baha berilmeli.

Turkuaz Kart klassiki iş berijä esaslanýan iş rugsadyndan tapawutly gurluşa eýedir. Maýa goýum, ýokary derejeli ussatlyk ýa-da akademiki häsiýet ýaly kriteriýalara esaslanyp arza berlip bilner. Profilyň seljerilmegi we laýyklygyň kesgitlenmegi dosýe esasynda amala aşyrylýar.

Garaşsyz iş rugsady öz işini ýöredýän daşary ýurtlular üçin kesgitlenen bir görnüş; emma kompaniýa eýesi bolmak özbaşdak ýeterli däl. Hünär ukyby, ykdysady goşant we pudaga esaslanan kriteriýalara görä baha berilýär. Her arza şahsy seljerilýär.

Birnäçe dürli ýol bardyr: Umumy arza (5 ýyl üznüksiz iş rugsady), maýa goýum bilen (400.000 USD gozgalmaýan emläk ýa-da 500.000 USD goýum/maýa goýum), nika bilen (Türk raýaty bilen iň azyndan 3 ýyl nika), kadadan çykma raýatlyk (Türkiýä goşant goşýan adamlar üçin). Haýsy ýoluň size laýyk gelýändigini maslahatda kesgitleýäris.

Maýa goýum bilen arzalarda ortaça 3–6 aý, nika ýa-da umumy arzalarda 8–14 aý dowam edýär. Möhlet dosýäniň dolulygyna we häzirki ýüklenmä bagly üýtgeýär. Prosesiň her tapgyry biziň gözegçiligimizde.

Ret kararyna garşy 60 gün içinde şikaýat hukugy bar. Resminama ýetmezçiligi sebäpli ret edilen bolsa goşmaça dosýelendirme bilen täzeden seljerilip bilner.

Hawa. Arza beriji raýatlyga hak gazananda är-aýal we 18 ýaşdan kiçi çagalar hem arza beriji bolup biler. Aýratyn dosýe taýýarlanýar.

Türk raýatlygynda goşa raýatlyk mümkindir. Başga ýurduň kanunlaryna bagly raýatlyk ýitginiň bolup-bolmajakdygy her şahsa görä seljerilýär.

Maýa goýum ýollarynyň arasynda «iň çalt» ýeke ýol ýok. Dosýäniň tizligi; saýlanan ýola, baha bermek prosesine, resminama taýýarlygyna we arza berijiniň öňki ýazgylaryna görä üýtgeýär. Şol ýoldaky iki dürli dosýe, mazmuny sebäpli biri-birinden gaty dürli möhletlerde tamamlanyp biler.

Maýa goýum bilen alnan raýatlygy gorap saklamak üçin maýa goýumynyň belli bir möhlet dowam etdirilmegi gerek. Bu möhletden öň maýa goýumyň satylmagy raýatlygyň ýatyrylmagyna sebäp döredip biler. Möhletler we şertler kanunçylyga görä kesgitlenýär; maýa goýum kararyndan öň bu nokatlaryň aýdyňlaşdyrylmagy möhümdir.

Är-aýal we kämillik ýaşyna ýetmedik çagalar maýa goýum bilen raýatlyk arzasynyň çäginde goşmaça arza bilen seljerilýär. «Awtomatik» bolmasa-da, esasy arza kabul edilende maşgalanyň arzasy esasan paralel gidýär. Kämillik ýaşyna ýeten çagalaryň ýagdaýy aýratyn seljerilýär.

Ýok. 3 ýyllyk nika möhleti diňe arza üçin deslapky şertdir. Bu möhletiň tamamlanmagyndan soň arza berilýär, dosýe seljerilýär, bilelikdäki durmuş we gowy hal şertleri seljerilýär. Möhletiň dolmagy arza hukugyny döredýär — raýatlygy awtomatik bermeýär.

Ýok, nikadan başlap 3 ýyl möhletinde nika birliginiň dowam etmegi gerek. 3 ýyl tamamlanmaýança arza berlip bilinmeýär. Bu möhlet içinde är-aýal maşgala ikamet rugsady bilen Türkiýede kanuny bolup biler ýöne raýatlyk arzasy wagt şertine tabyn.

Gazanylan Türk raýatlygy şertli ýagdaýda gorap dowam edýär. Aýrylyşma ýagdaýynda aýrylyşmanyň esasy, nikanyň hakykylygy we arzadaky beýanlar gaýtadan seljerilip bilner. Käbir ýagdaýlarda raýatlygyň ýatyrylmagy gün tertibine gelýär; her dosýe şahsy seljerilýär.

Ýok. Gök Kart Türk raýatlyk statusy däl; syýasy hukuklar Türk raýatlaryna degişlidir. Şonuň üçin Gök Kart eýeleri Türkiýede saýlawlarda ses berip bilmeýär we saýlawa girmek hukugy ýok. Gök Kart sosial we ykdysady hukuklarda deňligi üpjün edýär; syýasy hukuklar muňa girmeýär.

Türkiýede harby gulluk borjy diňe Türk raýatlaryna degişli. Gök Kart eýeleri Türk raýaty bolmandygy üçin harby gulluk borjy ýok. Emma Türk raýatlygyndan çykanda harby gulluk ýagdaýynyň usulyna laýyk tamamlanan ýa-da yza süýşürilen bolmagy gerek.

Gök Kart özbaşdak raýatlyk bermeýär. Emma Gök Kart eýesi şertleri kanagatlandyranda Türk raýatlygyna gaýtadan arza berip biler. Raýatlyga gaýtadan kabul aýratyn arza prosesi we seljerme talap edýär; awtomatik däl.

Diňe at ýa-da familiýanyň Türkçe bolmagy, Türk asyl statusy üçin ýeterlik subutnama däl. Taryhy taýdan Türkçe at göterýän emma Türk asylyndan bolmadyk köp adam bar; tersine hem ýagdaý. Status atdan däl-de, köp gatlakly subutnama toplumyndan çykýar.

Asyl baglanyşygy özbaşdak status bermeýär — baglanyşygyň subut edilmegi gerek. Mundan başga-da, subut edilen baglanyşygyň hukuky taýdan «Türk asyl» kesgitlemesine näderejede laýyk gelýändigi hem seljerme meselesidir. Awtomatik gazanylýan hak däl; resmi taýdan kesgitlenmeli bolan statusdyr.

Statusyň käbir taraplary belli aralyklar bilen täzelenýär we şahsy ýagdaý üýtgeýşlerinde täzelenýär. Türkiýedäki ikametiňiziň üýtgemegi, Türk raýatlygyna geçmegiňiz ýa-da uzak möhletli daşary ýurtda bolmagyňyz resminamanyň ýagdaýyna täsir edip biler.

Ýok — maşgala ikametinde goldaýjy (talap edýän) şahsyň Türk raýaty bolmagy hökman däl. Türkiýede kanuny ikameti bolan daşary ýurtly hem är-aýal we çagalary üçin maşgala ikamet arzasyny berip biler. Goldaýjynyň ikamet görnüşine we möhletine görä şertler üýtgeýär.

Arza Welaýat Migrasiýa müdirligine berilýär; seljerme ortaça 30–35 iş güni alýar. Resminama ýetmezçiliginde bu möhlet uzaýyp biler.

Hawa. Iş rugsatly ýa-da ikamet rugsatly daşary ýurtlynyň daşary ýurtly är-aýaly we 18 ýaşdan kiçi çagalary maşgala ikamet rugsady üçin arza berip biler. Her şahsa aýratyn dosýe taýýarlanýar.

Her maşgala agzasy üçin aýratyn arza dosýäsi taýýarlanýar, emma proses bilelikde we bir wagtda alnyp barylýar.

Maşgala ikamet rugsady bilen Türkiýede geçirilen üznüksiz ýyllar, geljekde uzak möhletli ikamet we raýatlyk seljermesinde göz öňünde tutulyp bilner. Uzak möhletli plany bilelikde gurýarys.

Ýok. Türk raýaty bilen nika maşgala ikamet rugsady arzasy üçin laýyklyk döredýär ýöne rugsady awtomatik bermeýär. Arza berilýär, dosýe seljerilýär, zerur ýagdaýda söhbetdeşlige ýa-da seljermä çagyrylýar. Nika birliginiň hakykylygy, arza berijiniň öňki ýazgylary we goldaýjynyň ýagdaýy karara täsir edýär.

Çaganyň Türk raýatlygy, ene-ata göni we çäksiz galmak hukugy bermeýär. Şeýle ene-atalar üçin aýratyn seljerme ýoly bar; emma bu ýol hem öz içinde şertlere, möhletlere we goldaýja meňzeş baglanyşyga tabyn.

Goldaýjynyň statusy üýtgände maşgala ikamet rugsadynyň geljegi gaýtadan kesgitlenýär. Aýrylyşma, goldaýjynyň ölümi, goldaýjynyň rugsadynyň gutarmagy ýaly wakalar dosýä göni täsir edýär. Käbir ýagdaýlarda häzirki rugsat goralyp bilner ýa-da başga rugsat görnüşine geçilip bilner; emma bu geçişleriň her biri aýratyn seljerme talap edýär.

Resminamalar sanawy arza görnüşine we şahsy ýagdaýa görä üýtgeýär. Mugt deslapky maslahatda size mahsus resminama sanawy taýýarlanýar.

Töleg arza görnüşine we dosýäniň gerimine görä kesgitlenýär. Araçysyz, göni hyzmat berýändigimiz üçin tölegimiz bazar ortaçasyndan aşakda. Anyk baha mugt deslapky maslahatda aýdylýar.